Nana Patekar : मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील आपल्या दमदार अभिनयाने प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे आज, ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी निधन झाले. ते ७५ वर्षांचे होते. त्यांच्या निधनाच्या वृत्ताने मराठीसह संपूर्ण भारतीय मनोरंजनविश्वावर शोककळा पसरली आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, नाना पाटेकर गोव्यातील डोना पावला येथील निवासस्थानी असताना त्यांना अचानक तीव्र हृदयविकाराचा झटका आला. त्यानंतर त्यांना तातडीने मणिपाल रुग्णालयात नेण्यात आले. मात्र, डॉक्टरांच्या अथक प्रयत्नांनंतरही त्यांना वाचवता आले नाही. रुग्णालयाने पहाटे ५ वाजून २० मिनिटांनी त्यांना मृत घोषित केले.
45 मिनिटे सीपीआर देऊनही प्रयत्न अपयशी
नाना पाटेकर यांची प्रकृती अचानक बिघडल्यानंतर वैद्यकीय पथक त्यांच्या निवासस्थानी पोहोचले. त्यावेळी ते प्रतिसाद देत नसल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यानंतर त्यांना रुग्णालयात दाखल करण्यात आले.
मणिपाल रुग्णालयातील डॉक्टरांनी त्यांना जवळपास ४५ मिनिटे सीपीआर देऊन त्यांचे प्राण वाचवण्याचा प्रयत्न केला. मात्र त्यांच्या हृदयाची हालचाल पुन्हा सुरू होऊ शकली नाही. डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, त्यांचा मृत्यू हृदयविकाराच्या झटक्यामुळे झाला. या प्रकरणाची वैद्यकीय-कायदेशीर नोंद करण्यात आली असून शवविच्छेदनाची प्रक्रिया केली जाणार असल्याचेही सांगण्यात आले आहे.
रंगभूमीपासून सुरू झाला अभिनयाचा प्रवास
नाना पाटेकर यांचा अभिनयाचा प्रवास रंगभूमीपासून सुरू झाला. मराठी नाटकांमधून त्यांनी आपल्या अभिनयाची वेगळी छाप निर्माण केली. त्यानंतर त्यांनी चित्रपटसृष्टीत पाऊल ठेवले. १९७८ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘गमन’ या चित्रपटातून त्यांच्या हिंदी चित्रपट कारकिर्दीला सुरुवात झाली. ‘सलाम बॉम्बे!’, ‘परिंदा’, ‘क्रांतिवीर’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘अब तक छप्पन’, ‘राजनीती’, ‘तिरंगा’, ‘वेलकम’ यांसारख्या अनेक चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका प्रचंड गाजल्या. गंभीर व्यक्तिरेखा असो किंवा विनोदी भूमिका, नाना पाटेकर यांनी प्रत्येक पात्राला आपल्या खास शैलीने जिवंत केले.
‘परिंदा’पासून ‘नटसम्राट’पर्यंत अविस्मरणीय कारकीर्द
‘परिंदा’मधील त्यांच्या भूमिकेने त्यांना मोठी लोकप्रियता आणि समीक्षकांची दाद मिळवून दिली. त्यानंतर ‘क्रांतिवीर’मधील त्यांच्या प्रभावी अभिनयाने ते प्रेक्षकांच्या मनात कायमचे स्थान मिळवून बसले.
नाना पाटेकर यांनी आपल्या कारकिर्दीत तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळवले. अभिनयातील योगदानासाठी भारत सरकारने त्यांना २०१३ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले.
मराठी रंगभूमी आणि चित्रपटसृष्टीशी त्यांचे नाते विशेष होते. ‘नटसम्राट’मधील त्यांची भूमिका आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहे. त्यांच्या आवाजातील ठामपणा, संवादफेक आणि व्यक्तिरेखेत पूर्णपणे सामावून जाण्याची त्यांची शैली ही त्यांची खास ओळख होती.
सामाजिक कार्यातही होते अग्रेसर
नाना पाटेकर हे केवळ अभिनेते नव्हते, तर सामाजिक कार्याची जाणीव असलेले व्यक्तिमत्त्व म्हणूनही त्यांची ओळख होती. अभिनेते मकरंद अनासपुरे यांच्यासोबत त्यांनी ‘नाम फाउंडेशन’ या संस्थेची स्थापना केली. या माध्यमातून महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त भागांतील शेतकरी आणि आत्महत्याग्रस्त शेतकरी कुटुंबांना मदत करण्याचे काम करण्यात आले.
मनोरंजनविश्वावर शोककळा
नाना पाटेकर यांच्या निधनाने मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीने एक अष्टपैलू कलाकार गमावला आहे. जवळपास पाच दशकांच्या कारकिर्दीत त्यांनी असंख्य भूमिका साकारत स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली.
त्यांच्या जाण्याने केवळ एक अभिनेता नाही, तर रंगभूमी, चित्रपट आणि सामाजिक क्षेत्रात आपला ठसा उमटवणारे एक प्रभावी व्यक्तिमत्त्व काळाच्या पडद्याआड गेले आहे. त्यांच्या अभिनयाच्या आठवणी आणि त्यांनी साकारलेल्या असंख्य व्यक्तिरेखा मात्र कायम प्रेक्षकांच्या स्मरणात राहतील.
