DNA मराठी

Gyanesh Kumar

dhruv rathee

Dhruv Rathee : ध्रुव राठी पोलिसांच्या ताब्यात; CJP आंदोलनापूर्वी मोठी कारवाई

Dhruv Rathee :  प्रसिद्ध यूट्यूबर ध्रुव राठी यांना दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे आयोजित करण्यात आलेल्या प्रस्तावित आंदोलनापूर्वी गुरुग्राम येथून पोलिसांनी ताब्यात घेतल्याचे वृत्त समोर आले आहे. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी कॉकरोच जनता पार्टी (CJP) तर्फे हे आंदोलन आयोजित करण्यात येणार होते. मिळालेल्या वृत्तानुसार, ध्रुव राठी हे आंदोलनात सहभागी होण्यासाठी दिल्ली-एनसीआर परिसरात आले होते. शनिवारी सकाळी गुरुग्राममधील सेक्टर ५६ येथील त्यांच्या निवासस्थानातून त्यांना ताब्यात घेण्यात आल्याचे वृत्त माध्यमांनी दिले आहे. मात्र, या कारवाईबाबत अधिकृत पुष्टी उपलब्ध नसल्याचेही वृत्तांत नमूद करण्यात आले आहे. काय आहे आंदोलनामागील कारण? कॉकरोच जनता पार्टीने मतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरावलोकन प्रक्रियेवर (SIR) आक्षेप घेत मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे. मतदार याद्यांमधील कथित अनियमितता आणि पारदर्शकतेच्या मुद्द्यांवरून या आंदोलनाची हाक देण्यात आली होती.यापूर्वी बंगळुरू येथे झालेल्या आंदोलनातही ध्रुव राठी आणि अभिनेते प्रकाश राज सहभागी झाले होते. दिल्लीमध्ये कडेकोट सुरक्षा व्यवस्था जंतर-मंतर येथील प्रस्तावित आंदोलनाला दिल्ली पोलिसांनी परवानगी नाकारल्याचे वृत्त आहे. आंदोलनासाठी उशिरा अर्ज करण्यात आल्याचे आणि कायदा-सुव्यवस्थेच्या संभाव्य प्रश्नांचे कारण पोलिसांकडून देण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर दिल्ली आणि आसपासच्या परिसरात सुरक्षा व्यवस्था वाढवण्यात आली आहे. अधिकृत पुष्टीची प्रतीक्षा ध्रुव राठी यांना ताब्यात घेण्यात आल्याच्या वृत्तामुळे राजकीय आणि सामाजिक वर्तुळात चर्चा सुरू झाली आहे. तथापि, त्यांना ताब्यात घेण्यामागील अधिकृत कारण आणि पुढील कायदेशीर कारवाई याबाबत स्पष्ट माहिती उपलब्ध होणे बाकी आहे.

Dhruv Rathee : ध्रुव राठी पोलिसांच्या ताब्यात; CJP आंदोलनापूर्वी मोठी कारवाई Read More »

gyanesh kumar

Gyanesh Kumar : मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांचा पगार किती? बंगला, गाडीपासून कोणकोणत्या सुविधा मिळतात?

Gyanesh Kumar : देशातील निवडणूक प्रक्रियेची जबाबदारी असलेल्या भारतीय निवडणूक आयोगाच्या प्रमुखपदी असलेल्या मुख्य निवडणूक आयुक्तांना (CEC) नेमका किती पगार मिळतो, तसेच त्यांना कोणकोणत्या सरकारी सुविधा मिळतात, याबाबत नागरिकांमध्ये नेहमीच उत्सुकता असते. सध्या ज्ञानेश कुमार हे भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त आहेत. त्यांनी 19 फेब्रुवारी 2025 रोजी देशाचे 26वे मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून पदभार स्वीकारला. ज्ञानेश कुमार हे 1988 बॅचचे केरळ कॅडरचे IAS अधिकारी राहिले आहेत. केंद्र आणि केरळ सरकारमध्ये विविध महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या पार पाडल्यानंतर ते निवडणूक आयोगात निवडणूक आयुक्त म्हणून आले आणि त्यानंतर त्यांची मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून नियुक्ती झाली. महिन्याला अडीच लाख रुपये मूळ वेतन मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या वेतनाबाबत सध्या उपलब्ध माहितीनुसार, CEC यांना दरमहा 2.50 लाख रुपये मूळ वेतन मिळते. हे वेतन कॅबिनेट सचिवाच्या वेतनाच्या बरोबरीचे आहे. यापूर्वी CEC आणि निवडणूक आयुक्तांचे वेतन सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांच्या वेतनाशी जोडलेले होते. मात्र CEC चे आर्थिक पॅकेज केवळ 2.50 लाख रुपयांच्या मूळ पगारापुरते मर्यादित नाही. पदाच्या स्वरूपानुसार विविध भत्ते आणि सरकारी सुविधा त्यांना मिळतात. दरमहा 34 हजार रुपयांचा भत्ता मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि इतर निवडणूक आयुक्तांना दरमहा 34 हजार रुपयांचा भत्ता मिळतो. या भत्त्यावर मिळणारी आयकर सवलत न घेण्याचा निर्णय निवडणूक आयोगाने यापूर्वी स्वेच्छेने घेतला होता. म्हणजेच, मूळ वेतनाव्यतिरिक्त हा भत्ताही CEC यांच्या सेवाशर्तींचा महत्त्वाचा भाग आहे. सरकारी बंगला आणि इतर सुविधा मुख्य निवडणूक आयुक्त हे देशातील अत्यंत महत्त्वाच्या घटनात्मक पदांपैकी एक असल्याने त्यांना पदाच्या दर्जानुसार अनेक सरकारी सुविधा दिल्या जातात. यामध्ये सरकारी निवासस्थान, अधिकृत वाहन आणि चालक, सुरक्षा व्यवस्था यांचा समावेश होतो. तसेच वीज, पाणी आणि दूरध्वनी यांसारख्या सुविधाही नियमानुसार मोफत किंवा अनुदानित दरात उपलब्ध होतात. स्वतःसह कुटुंबीयांसाठी वैद्यकीय उपचार आणि आरोग्यविषयक सुविधाही मिळतात. कुटुंबासह LTC ची सुविधा CEC यांना स्वतःसाठी, पत्नी/पतीसाठी तसेच आश्रित कुटुंबीयांसाठी Leave Travel Concession (LTC) ची सुविधा मिळते. पूर्वी वर्षातून तीन वेळा LTCची सुविधा उपलब्ध होती. मात्र निवडणूक आयोगाने 2022 मध्ये मितव्ययाचा निर्णय घेत ही सुविधा स्वेच्छेने वर्षातून एकदा घेण्याचा निर्णय केला होता. तसेच या भत्त्यावरील आयकर सवलतीचा लाभ न घेण्याचेही ठरवण्यात आले होते. निवृत्तीनंतरही मिळतात लाभ मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि निवडणूक आयुक्तांच्या सेवाशर्तींमध्ये निवृत्तीशी संबंधित काही लाभांचाही समावेश आहे. यामध्ये पेन्शन आणि इतर निवृत्तीविषयक लाभांचा समावेश होतो. तसेच कायद्यानुसार CEC आणि Election Commissioners यांना सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांच्या समकक्ष दर्जा आणि संबंधित सेवाशर्ती लागू होतात. कार्यकाळ पूर्ण झाल्यानंतर अर्जित रजेच्या 50 टक्के रजेचे रोखीकरण करण्याची तरतूदही आहे. ज्ञानेश कुमार यांची एकूण संपत्ती किती? ज्ञानेश कुमार यांच्या एकूण वैयक्तिक संपत्तीबाबत अधिकृत आणि सार्वजनिक स्वरूपात निश्चित माहिती उपलब्ध नाही. त्यामुळे सोशल मीडिया किंवा इतर ठिकाणी प्रसिद्ध होणाऱ्या आकडेवारीकडे अधिकृत माहिती म्हणून पाहणे योग्य ठरणार नाही.त्यांच्या मालमत्तेशी संबंधित माहिती सार्वजनिक करण्याबाबत यापूर्वी प्रश्न उपस्थित करण्यात आले होते. मात्र त्यावरून ज्ञानेश कुमार यांची नेमकी नेटवर्थ किती आहे, असा निश्चित निष्कर्ष काढता येत नाही. CEC पदाचे महत्त्व काय? भारताच्या लोकशाही व्यवस्थेत मुख्य निवडणूक आयुक्तांचे पद अत्यंत महत्त्वाचे आहे. लोकसभा, राज्यसभा, विधानसभा तसेच राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकांशी संबंधित घटनात्मक जबाबदाऱ्या भारतीय निवडणूक आयोगाकडे आहेत. CEC आणि इतर निवडणूक आयुक्तांचा कार्यकाळ सहा वर्षे किंवा वयाची 65 वर्षे पूर्ण होईपर्यंत यापैकी जे आधी येईल तेवढा असतो. मुख्य निवडणूक आयुक्तांना पदावरून हटविण्याची प्रक्रिया सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांप्रमाणे कठोर आहे.

Gyanesh Kumar : मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांचा पगार किती? बंगला, गाडीपासून कोणकोणत्या सुविधा मिळतात? Read More »

rahul gandhi

Rahul Gandhi on Gyanesh Kumar : निवडणूक आयोगावर राहुल गांधींचा हल्लाबोल; CEC ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी

Rahul Gandhi on Gyanesh Kumar :  निवडणूक आयोगाच्या कामकाजावरून काँग्रेस आणि विरोधक केंद्र सरकारविरुद्ध आक्रमक झाले आहे. लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त (CEC) ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे. निवडणूक आयोगातील दोन निवडणूक आयुक्तांनी काही निर्णयांवर आक्षेप घेतल्याच्या वृत्तानंतर राहुल गांधी यांनी पत्रकार परिषद घेऊन आयोगाच्या कार्यपद्धतीवर गंभीर प्रश्न उपस्थित केले. निवडणूक आयोगातील मतभेदांच्या वृत्ताने राजकीय वातावरण तापले या वादाच्या केंद्रस्थानी विशेष मतदारयादी पुनरावलोकन (Special Intensive Revision – SIR) हा मुद्दा आहे. ‘द इंडियन एक्स्प्रेस’ने दिलेल्या वृत्तानुसार, निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंह संधू आणि विवेक जोशी यांनी मागील सुमारे 10 महिन्यांत मतदारयादी आणि संबंधित निर्णयांबाबत किमान 14 वेळा आक्षेप नोंदवल्याचे सांगण्यात आले. या वृत्तानंतर विरोधकांनी निवडणूक आयोगाच्या अंतर्गत कामकाजावर प्रश्न उपस्थित केले. राहुल गांधी यांनी याच मुद्द्यावरून मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यावर थेट निशाणा साधला. त्यांनी कुमार यांनी पदाचा राजीनामा द्यावा, अशी मागणी केली. तसेच, आयोगातील दोन आयुक्तांनी आपले मतभेद व्यक्त केल्याबद्दल त्यांचे कौतुक केले. ‘लोकशाही नष्ट होऊ देणार नाही’, राहुल गांधींचा इशारा पत्रकार परिषदेत राहुल गांधी यांनी निवडणूक प्रक्रियेबाबत चिंता व्यक्त करताना, “लोकशाही नष्ट होत असताना आम्ही गप्प बसणार नाही,” अशी भूमिका मांडली. त्यांच्या मते निवडणूक प्रक्रिया आणि मतदारांच्या हक्कांचे संरक्षण करणे ही निवडणूक आयोगाची मूलभूत जबाबदारी आहे. राहुल गांधी यांनी ज्ञानेश कुमार यांनी राजीनामा द्यावा किंवा या संपूर्ण प्रकरणातील माहिती सार्वजनिक करून ‘सरकारी साक्षीदार’ (approver) बनावे, असे आवाहन केले. हे पाऊल देशहिताचे ठरेल, असा दावा त्यांनी केला. SIR च्या मुद्द्यावरून वाद मतदारयाद्यांच्या विशेष पुनरावलोकन प्रक्रियेला सध्या राजकीय वादाचे स्वरूप आले आहे. मतदारांच्या नावांची नोंद, नावांची वगळणी, मतदार नोंदणी आणि मतदारांच्या डेटाच्या व्यवस्थापनाशी संबंधित निर्णयांवर निवडणूक आयोगातील अंतर्गत चर्चांमध्ये प्रश्न उपस्थित झाल्याचे वृत्त आहे. मात्र, या आरोपांच्या पार्श्वभूमीवर निवडणूक आयोगाने आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. आयोगाच्या म्हणण्यानुसार, विविध मुद्द्यांवर अंतर्गत चर्चा आणि वेगवेगळी मते मांडली जाणे हा निर्णय प्रक्रियेचा भाग आहे. अंतिम निर्णय मात्र तिन्ही निवडणूक आयुक्तांच्या सहमतीने घेण्यात आले असून SIR सह आयोगाचे निर्णय एकमताने झाले असल्याचे आयोगाने सांगितले आहे. काँग्रेसकडून गंभीर आरोप राहुल गांधी यांनी पत्रकार परिषदेत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्यावरही निवडणूक प्रक्रियेबाबत गंभीर आरोप केले. त्यांनी भाजप दीर्घकाळ सत्तेत राहण्याबाबत केलेल्या काही सार्वजनिक वक्तव्यांचा संदर्भ देत त्यावर प्रश्न उपस्थित केले. मात्र, हे राहुल गांधी यांनी केलेले राजकीय आरोप आहेत; त्यांना स्वतंत्रपणे सिद्ध झालेले तथ्य म्हणून मांडता येत नाही. राहुल गांधी यांनी निवडणुकांमध्ये कथित अनियमिततेसंदर्भात आपल्याकडे पुरेशी माहिती असल्याचा दावा केला आणि या प्रकरणात पुढे गंभीर राजकीय व कायदेशीर परिणाम होऊ शकतात, असेही म्हटले. विरोधकांकडून पुढील कारवाईची तयारी? या वादाच्या पार्श्वभूमीवर विरोधी पक्षांकडून मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या पदावरून हटवण्याच्या प्रक्रियेबाबत पुन्हा चर्चा सुरू असल्याचे वृत्त आहे. यापूर्वीही अशा प्रकारची नोटीस देण्याचा प्रयत्न झाल्याचे आणि पुढील कारवाईसाठी विरोधी पक्षांमध्ये चर्चा सुरू असल्याचे वृत्त आहे. दरम्यान, या प्रकरणावर भाजपने राहुल गांधींच्या आरोपांना विरोध केला आहे. भाजपकडून निवडणूक आयोगाचे निर्णय एकमताने झाल्याचा मुद्दा मांडण्यात आला असून काँग्रेसच्या निवडणूक कामगिरीच्या पार्श्वभूमीवर राहुल गांधींच्या आरोपांवर प्रश्न उपस्थित करण्यात आले आहेत. निवडणूक आयोगाची भूमिका काय? या संपूर्ण वादात दोन वेगवेगळ्या भूमिका समोर येत आहेत. एका बाजूला, निवडणूक आयोगातील दोन आयुक्तांनी विविध मुद्द्यांवर आक्षेप नोंदवल्याचा वृत्तांत समोर आला आहे. दुसऱ्या बाजूला, आयोगाने हे आक्षेप आणि अंतर्गत चर्चा ही नियमित निर्णय प्रक्रियेचा भाग असल्याचे सांगत अंतिम निर्णय सर्व आयुक्तांच्या संमतीने झाल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे या मतभेदांचा अंतिम निर्णयांवर प्रत्यक्ष परिणाम झाला का, हा सध्याच्या वादातील महत्त्वाचा मुद्दा आहे.  

Rahul Gandhi on Gyanesh Kumar : निवडणूक आयोगावर राहुल गांधींचा हल्लाबोल; CEC ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी Read More »

Gyanesh Kumar

Gyanesh Kumar : मोठी बातमी, ज्ञानेश कुमार होणार नवे मुख्य निवडणूक आयुक्त, ‘या’ दिवशी पदभार स्वीकारणार

Gyanesh Kumar : देशाचे पुढील मुख्य निवडणूक आयुक्त (CEC) म्हणून निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. ते राजीव कुमार यांची जागा घेणार आहे. मात्र त्यांच्या नियुक्तीवर लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी असहमती व्यक्त केली आहे आणि यासंदर्भात सर्वोच्च न्यायालयात सुरू असलेल्या सुनावणीचा हवाला दिला आहे. त्याचबरोबर या निर्णयानंतर विरोधकांनी सरकारवर घाईघाईने निर्णय घेतल्याचा आरोप केला आहे. ते 19 फेब्रुवारीपासून पदभार स्वीकारणार आहे. सरकारने जारी केलेल्या अधिसूचनेनुसार, ज्ञानेश कुमार यांचा कार्यकाळ 26 जानेवारी 2029 पर्यंत असेल. त्यांच्या जागी डॉ. विवेक जोशी यांची निवडणूक आयुक्त म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, गृहमंत्री अमित शहा आणि विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांच्या उपस्थितीत निवड समितीच्या बैठकीनंतर हा निर्णय घेण्यात आला. ज्ञानेश कुमार कोण आहेत?ज्ञानेश कुमार हे केरळ कॅडरचे 1988 च्या बॅचचे आयएएस अधिकारी आहेत. गेल्या वर्षी मार्चमध्ये त्यांची निवडणूक आयुक्तपदी नियुक्ती झाली. याआधी त्यांनी गृह मंत्रालयात सचिव म्हणूनही काम केले आहे. त्यांची गणना एक अनुभवी आणि कार्यक्षम प्रशासकीय अधिकारी म्हणून केली जाते. राहुल गांधींनी व्यक्त केली असहमतीराहुल गांधी यांनी या नियुक्तीबाबत असहमती व्यक्त करत सरकारवर घाईघाईने निर्णय घेतल्याचा आरोप केला. सर्वोच्च न्यायालय 19 फेब्रुवारी रोजी या प्रकरणाची सुनावणी करणार आहे, त्यामुळे सरकारने ही बैठक पुढे ढकलायला हवी होती. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाची वाट पाहण्याची गरज पडू नये म्हणून सरकारने जाणीवपूर्वक ही प्रक्रिया लवकर पूर्ण केली असे काँग्रेसचे म्हणणे आहे. काँग्रेस नेते अजय माकन, अभिषेक मनु सिंघवी आणि गुरदीप सप्पल यांनी सांगितले की, मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि इतर निवडणूक आयुक्त (नियुक्ती, सेवाशर्ती आणि कार्यकाळ) कायदा, 2023 ला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आले आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशाचे उल्लंघन?काँग्रेसचा आरोप आहे की सर्वोच्च न्यायालयाने 2 मार्च 2023 रोजी दिलेल्या आदेशात म्हटले होते की मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि निवडणूक आयुक्तांच्या निवडीसाठी पंतप्रधान, लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते आणि सरन्यायाधीश यांचा समावेश असलेली समिती असावी. परंतु, नवीन कायद्यात सरन्यायाधीशांना या प्रक्रियेतून वगळण्यात आले, ज्यामुळे सरकारला बहुमत मिळाले. अभिषेक मनु सिंघवी म्हणाले, “जर नियुक्तीची प्रक्रिया केवळ कार्यकारी मंडळ (सरकार) द्वारे असेल, तर त्यामुळे आयोग पक्षपाती होईल आणि निवडणूक व्यवस्थेच्या निष्पक्षतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होईल.” निवडणूक आयोगाचे स्वातंत्र्य धोक्यात ?विरोधकांचा दावा आहे की सरकारने असा निवडणूक आयुक्त नियुक्त केला आहे जो कधीही सरकारच्या विरोधात जाणार नाही. ते म्हणतात की जर ही निवड प्रक्रिया अशीच सुरू राहिली तर त्याचा निवडणूक आयोगाच्या स्वातंत्र्यावर आणि निष्पक्षतेवर दीर्घकालीन परिणाम होईल.

Gyanesh Kumar : मोठी बातमी, ज्ञानेश कुमार होणार नवे मुख्य निवडणूक आयुक्त, ‘या’ दिवशी पदभार स्वीकारणार Read More »